Aghora

Aghora

Als Man zonder Vrouw, Doodse Stilte zonder Chaos

TantraPosted by Janne Mon, July 23, 2018 16:24:41

Je kunt op veel niveaus praten over mannelijkheid en vrouwelijkheid. Je hebt een biologisch onderscheid, sociale rollen, genderaspecten, metafysische concepten die in ieder mens terug te vinden zijn, etc.. In “spirituele” uiteenzettingen loop je altijd het gevaar dat deze niveaus door elkaar gaan lopen. Zo ook in onderstaande tekst. Over het algemeen zal ik proberen om op een niveau te blijven waar mannelijk en vrouwelijk vooral handige concepten zijn om een polariteit te duiden. Ze zeggen daarmee dus niet zoveel over mannen en vrouwen zoals we daar normaal over praten. Ik zou ook termen als “het transcendente” en “de manifestatie”, of “stilte” en “chaos” kunnen gebruiken (en dat doe ik ook). De traditie waar ik door geïnspireerd ben spreekt in dit kader van een mannelijke en vrouwelijke kracht dus vind ik het mooi dat als uitgangspunt te nemen.

Het Mannelijke en Vrouwelijke in Tantra
De polariteiten van “Het Mannelijke”, “Het Vrouwelijke” en hoe zij zich tot elkaar verhouden vormen een belangrijk deel van het Tantrische gedachtengoed. Het wordt al snel duidelijk dat je daar het mannelijke niet moet opvatten als een macho stereotype en het vrouwelijke als het schattige huismoedertje. Maar hoe dan wel? In het dagelijks leven ken je altijd wel momenten van stilte en momenten van chaos. Kijk je vanaf grote afstand dan kan je een soort eenheidsgevoel ervaren waarin alles in balans is. Kom je dichterbij dan is het chaos. De mieren krioelen door de tuin en gedachten en emoties krioelen door je lijf. Hoe vind je een balans waarin die twee allebei hun plek krijgen?

De chaos wordt in Tantra gezien als de vrouwelijke kracht en wordt meestal aangeduid met ‘Shakti’ (energie) of de naam van een godin. Zij is de manifestatie van Bewustzijn. Alles wat beweegt en ontwikkelt is Shakti. Zij creëert de chaos die wij leven noemen en verleidt ons om hier volledig in op te gaan. Shiva, het mannelijke, is de stilte die deze chaos draagt. Hij is het transcendente Bewustzijn in rust. De onbewogen aanwezigheid die in ieder moment en op iedere plaats is. De stilte van het ‘aanwezig zijn’ die je soms in een meditatie kan ervaren.
Shiva en Shakti uit Balans
Een bekende uitspraak in de klassieke Tantra is: “Shivah Shaktivihinah Shavah”, wat vertaald kan worden met “Shiva zonder Shakti is als een lijk”. Zonder beweging is het bewustzijn slechts een dode stilte. Om het transcendente te kennen moet je ook het aardse leven beleven. De uitspraak is een reactie op een wereld waarin alle spiritualiteit draaide om het bereiken van verlichting en ontvluchten van het aardse leven. Een wereld waarin het gaat om het bereiken van die “mannelijke” stilte. Tantra komt hier met een weerwoord en biedt, vanuit het omarmen van Shakti, het vrouwelijke principe, een weg tot verlichting binnen het aardse bestaan.

De omgekeerde uitspraak ben ik nog niet tegengekomen: “Shakti zonder Shiva is…”. Dit is een uitspraak die juist in de moderne tijd interessant zou zijn om helder te krijgen. Want nu lijkt de balans soms omgeslagen te zijn naar de chaos, veel draait om materieel gewin en alles moet zo snel en spannend mogelijk. Kunnen we in die chaotische situatie nog inzien wat we missen, zijn we nog steeds bewust in al deze hectiek? En vinden we daar nog rust in onszelf? Zonder binding met onze werkelijke mannelijkheid, ons vermogen om als een berg te blijven staan in de krachtigste storm. Dan kom je in deze tijd bij burn-outs, psychoses, #metoo, D. Trump, etc. Handelingen waarin de impulsieve actie belangrijker is dan het bewustzijn van waaruit iets gedaan wordt.
Ik vat het samen als “Shakti zonder Shiva is als een kip zonder kop”.
Christopher Wallis beschrijft in zijn boek ‘The Recognition Sutras’ (een vertaling en uitleg van de Pratyabhijna Hrdaya) wat deze onbalans betekent met betrekking tot je persoonlijke of spirituele ontwikkeling. Dit doet hij heel krachtig, dus zijn woorden wil ik hier graag delen:

“When our practice focuses one-sidedly on the Shakti aspect, we don’t get to rest in the absolute ground, the core of our being, and we become burned out by overdoing. Energy without Awareness becomes ungrounded, misdirected and frazzled. On the other hand, when our practice focuses one-sidedly on the Shiva aspect, we become transcendentalists, only happy in a peaceful retreat-type environment and unable to cope with challenging people (whom we judge as ‘negative’) or, for that matter, with environmental conditions (e.g., food, lighting, noises) that are not completely peaceful and sattvik. Awareness without Energy lacks strength, resilience and adaptability; though spacious and peaceful, it becomes stagnant, dry, or unemotional (flat).”

Maar wat is Shakti mét Shiva?
Terug naar de wereld waarin Tantra opkwam, waarin de Vedische religie hoog stond, waarin traditie en meditatie, kortom: de “mannelijke” aspecten, belangrijk waren. In deze wereld is het passend dat Tantra een tegengeluid laat horen en aangeeft dat al dat streven naar het bovennatuurlijke niet alles is. Dat de munt ook een andere zijde heeft, dat Shiva zijn Shakti nodig heeft om beweging, groei en leven mogelijk te maken.

Ook wanneer rationalisme een stempel op de maatschappij drukt kan je een tegenbeweging richting het gevoel verwachten. Maar zijn we daarin niet doorgeslagen in Shakti? We weten alleen maar van doen en hebben, maar kunnen niet zijn. We mogen alles voelen, maar niet denken. Alles wat met traditie, of vastheid te maken heeft moet worden losgelaten om vrij te kunnen zijn. Dit kan uitschieten naar onbewust en destructief omgaan met de wereld om ons heen. Of juist een tegenbeweging die blind probeert die wereld te redden, zonder te bedenken waarvan, waarom en hoe.
Is er dan een mogelijkheid om een situatie te creëren waarin een balans tussen deze twee kanten ontstaat? Waarin je weet wie je bent, én daarnaar kunt handelen. De uiteindelijke eenheid, die bestaat uit Shakti en Shiva in één vorm. Deze wordt Ardhanishvara genoemd. Ardhanishvara wordt afgebeeld als half mannelijk, half vrouwelijk, en symboliseert de combinatie van transcendent bewustzijn en creatieve manifestatie. Wanneer bewustzijn en creativiteit bij elkaar komen krijg je groei en ontwikkeling vanuit een diepe innerlijke rust.

Naar welke kant neig jij het meest, de stilte of de chaos? En wat zou er gebeuren als je wat meer van de andere kant in je leven toe zou laten?

www.aghora.nl

Leven Volgens de Goddelijke Trilling

TantraPosted by Janne Mon, July 16, 2018 16:22:08

Het boekje ‘Yoga Spandakarika’ (verzen over de goddelijke trilling) van Daniel Odier werd me laatst spontaan in de schoot geworpen door Wendy Doeleman van Bliss your Body. Ze vroeg of ik deze tekst eens wilde lezen en wilde kijken of ik iets kon zeggen over de concepten die erin worden beschreven en hoe het te plaatsen is in de bredere traditie van Tantra.

Daniel Odier
Omdat dit boekje heel duidelijk het stempel van Odier draagt wil ik daar eerst iets over zeggen voordat ik dieper op de tekst inga. In mijn beschrijving van de tekst volg ik grotendeels de interpretatie van Daniel Odier, omdat het vergelijken met verschillende andere interpretaties erg ingewikkeld zou worden. Het kan erg interessant zijn om zelf de vergelijking met andere vertalingen te maken. Onder aan deze post geef ik een aantal verwijzingen waar je die kan vinden.

Naast een passie voor Tantra heeft Daniel Odier ook grote affiniteit met het Zen Boeddhisme. Dit zie je terug in zijn vertaling en interpretatie van de Spandakarika. Het loslaten van het ego en het belang van overgave boven oefening en discipline komt veel terug in het commentaar van Odier. Hiermee weet hij op sommige punten de tekst dichter bij de persoonlijke beleving te brengen. Door de nadruk te leggen op passie en overgave sluit Odier aan bij de behoefte om spontaan en intuïtief te leven en geeft hij bevestiging dat het mogelijk is alle aspecten van het leven te omarmen.

Zijn vele interesses en zijn poging om de tekst te verrijken met gedichten en teksten uit diverse tradities maken het boekje soms wat verwarrend. Bij ieder vers wordt een citaat gegeven uit een andere klassieke bron (soms Tantra, soms Yoga, soms Zen Boeddhisme). Dit zijn stuk voor stuk interessante teksten waar je uren over kan filosoferen, maar de verbinding met de basistekst is soms moeilijk te maken. Daardoor kreeg ik het gevoel allemaal interessante gedachten te lezen, maar niet echt diep op de materie in te kunnen gaan.

De Spandakarika
De Spandakarika is een tekst geschreven door Bhatta Kallata in de negende eeuw. Spandakarika betekent “verzen (karika) over de goddelijke trilling (spanda)”. Het werk kent elementen van de Tantrische Trika en Kaula tradities. In deze tradities krijgt de gemanifesteerde (aardse) werkelijkheid een essentiële rol in het bereiken van het goddelijke bewustzijn. Het beleven van en bewegen in het dagelijks leven vormt de basis van de beoefening.

Het woord spanda, wat ik hier met ‘trilling’ vertaal verwijst al naar dit idee. Een trilling is een beweging in iets wat op zichzelf statisch is, een beweging die diep van binnen in gang gezet wordt. In het Frans gebruikt Daniel Odier het woord frémissement, wat in het Nederlands vertaald kan worden met huivering of rilling. Dit ene woord drukt dus al uit hoe Shiva (het goddelijk bewustzijn in rust) en Shakti (de goddelijke manifestatie of beweging) uiteindelijk één zijn. Het leven ervaren kan je vergelijken met de muziek die ontstaat wanneer een gitaarsnaar in trilling wordt gebracht. Je hebt de stabiliteit van de snaar nodig, maar door de trilling komt hij pas echt tot bloei.

De goddelijke trilling volgens Daniel Odier

De Spandakarika is een korte tekst van 52 verzen en beschrijft hoe deze goddelijke trilling je kan verwarren of vrij kan maken:

“The energy of the sacred tremor that passes through the vulgar person enslaves him, whereas this same energy liberates the person who is on the path.” (vers 48)

Hoe je omgaat met alle chaos die je in je leven tegenkomt bepaalt hoeveel rust en innerlijke vrijheid je ervaart. De nadruk wordt gelegd op jouw persoonlijke ervaring en perceptie van de werkelijkheid in plaats van op externe factoren die je levensgenot zouden bepalen. Door af te stemmen op de trilling (chaos), verwachtingen over een specifieke uitkomst los te laten en niet te blijven hangen in het verleden, ga je steeds meer in het moment leven.

Odier benadrukt dat het leven draait om het vinden van vrijheid in beweging in plaats van rust in een statische toestand. Hij wijst op “accepting the freedom of movement, the creativity of life, understanding that a fixed state, as marvelous as it might be, is not compatible with life.” Maar zoals eerder gezegd, het meegaan met de beweging kan je maken of breken, hoe weet je dan dat je op de goede manier “meebeweegt”?

Wanneer alles meezit en je goed in je vel zit, dan is het niet zo moeilijk om met deze bewegingen mee te gaan. De echte test zit er dus volgens Odier in hoe je omgaat met moeilijkere situaties. Kan je ook de waarde voelen van woede of verdriet en hier op een fijne manier in meebewegen? Zelfs als “de zon en de maan uit de lucht verdwijnen”?
“At that moment, when in the sky the sun and the moon disappear, the awakend person remains lucid, whereas the ordinary person sinks into unconsciousness.” (vers 25)

Aan de bron voor iedere beweging plaatst Odier het “absolute verlangen”. Dit is een verlangen zonder doel, wat genoeg heeft aan zichzelf; de levenslust. Hiervoor haalt hij vers 41 aan wat hij als volgt vertaalt: “The revelation of the Self arises in the person who is now only absolute desire. May each of us have this experience!” (vers 41)

Wanneer in iedere situatie (positief of negatief) het gevoel doorklinkt van genot, puur omdat de ervaring je laat voelen dat je leeft. Wanneer je geen ervaring uit de weg gaat, je niet vasthoudt aan hoe de dingen zouden moeten zijn. Dan kan je rust vinden in de chaos, en vanuit een stille kern uiting geven aan jouw unieke potentieel.

Tandava Yoga, dansen op de goddelijke trilling
In de Tandava yoga van Daniel Odier vind je het principe van spanda ook terug. De Tandava is een meditatieve/intuïtieve dans die zo bewust mogelijk is afgestemd op je innerlijk verlangen op dat moment. Je begint met het voelen van je eigen centrum en van daaruit ontstaat een beweging waarin je volledig aanwezig bent. Het kan beginnen met een kleine trilling en zich steeds verder uitbreiden tot een spontane dans

Klik hier voor een filmpje waarin Daniel Odier een Tandava meditatie demonstreert.


Meer lezen
?
- Op deze site vind je een andere vertaling van de Spandakarika met commentaar en uitleg.
- Mark Dyczkowski geeft een vertaling van de tekst, inclusief vier klassieke commentaren in het boek ‘The Stanzas on Vibration’.
- In ‘The Recognition Sutras’ geeft Christopher Wallis een vertaling en uitleg van de Pratyabhijna-hrdaya van Ksemaraja waarin regelmatig naar de Spandakarika verwezen wordt.

www.aghora.nl

Openheid – Creëer de ruimte waarbinnen jij kan groeien

LevenskunstPosted by Janne Tue, June 19, 2018 11:55:34

Openheid biedt ruimte voor ontwikkeling. Met een open houding zie je meer mogelijkheden en door open te zijn naar jezelf maak je je eigen passies en grenzen duidelijk. Welke kanten van openheid zijn er? En hoe kan je weten of je open staat om jouw potenties tot bloei te laten komen?

In deze tekst ga ik uit van een genuanceerde radicale openheid. Maar wat houdt “radicale openheid” eigenlijk in? Is het een onbevangen kinderlijke openheid waarbij je alles eruit gooit wat er in je zit zodat je altijd “open” bent? Of juist alles met open armen op je af laten komen en in je opnemen? Mijn antwoord op deze vraag ligt wat genuanceerder en vormt een basis om je bewust open te kunnen uiten en om open te kunnen ontvangen. Zodat openheid en ontwikkeling samen gaan met rust en balans.

Het is soms een hele zoektocht om drie kanten van openheid met elkaar in balans te brengen. Op de eerste plaats, en zeker niet het makkelijkst, komt openheid naar jezelf. Daarnaast is het nodig open te staan voor de ander, de persoon die je tegenover je hebt. En als derde is er de openheid naar de situatie.

Openheid naar jezelf
Openheid voor jezelf houdt in dat je ziet en accepteert wat er in je opkomt. Je ervaart je emoties en gedachten zonder ze te willen onderdrukken. Je neemt ook de verantwoordelijkheid voor je handelen vanuit die openheid. Door jezelf aan de ene kant altijd serieus te nemen, maar tegelijk ook te kunnen relativeren (je voelt bijvoorbeeld boosheid tot in je tenen, maar hebt zelf de controle over wat je met die boosheid doet).

Niet alleen het verleggen, maar ook het (h)erkennen van je grenzen helpt je om te groeien in openheid naar jezelf. Buiten je comfort zone treden, maar hoe ver kan je daar buiten gaan zonder jezelf uit het oog te verliezen? Om te kunnen voelen wat het gebied net buiten je comfort zone is zal je je bewust moeten zijn van je grenzen. Open staan voor je eigen grenzen is onmisbaar en helpt je om te bepalen of iets een mogelijkheid tot groei is, een uitdaging, of een harde grens waar je niet over gaat.


Openheid naar de ander

Iedereen die je tegenkomt of naast je hebt kan werken als een spiegel. De ander heeft altijd een perspectief wat je zelf niet hebt. Door open te staan voor deze andere kijk op jou leer je jezelf van een andere kant kennen. Het verrijkt je ervaring. Ook kan een ander je helpen om creatiever te denken en steunen in zwaardere tijden. Daarvoor zal je de ander wel dichtbij genoeg moeten kunnen komen. Openheid naar de ander vraagt er dus om dat je jezelf door de ogen van de ander kan zien.

Wanneer je open staat voor de ander ga je zijn/haar eigenheid zien en waarderen. Je creëert een ruimte voor de ander om volledig zichzelf te zijn. Binnen deze openheid vindt vaak de meeste groei plaats, je kunt elkaar uitdagen en verrijken. En als sociale, spelende, wezens is het heerlijk om onze ervaringen met elkaar te delen.

Openheid naar de situatie
Open staan voor de situatie is wat vaak bedoeld wordt met overgave. Hierin vind je acceptatie van wat er op je pad komt en ontwikkel je nieuwsgierigheid naar de wereld om je heen. Je staat open voor de uitdagingen die het leven je te bieden heeft.

Als je open staat voor de situatie leer je ook om aan te voelen wat er in een context gepast is. Je gaat niet blind met de stroom mee, maar kijkt realistisch naar jouw mogelijkheden om binnen de situatie te bewegen. Soms houdt dat in dat iets wenselijk, maar niet haalbaar is. En soms biedt een onverwachte situatie je ineens opties die je zelf nooit had kunnen bedenken.

Balans in openheid

Wanneer jij, de ander, en de situatie samenkomen ontstaat er beweging. Het kan zijn dat jullie verschillende verwachtingen of verlangens hebben. of dat je grenzen tegenkomt. Sta je alleen maar open voor jezelf dan krijg je een soort monoloog en wordt het moeilijk verbinding te maken. Als de balans teveel naar de ander verschuift dan kan je soms je eigen grenzen uit het oog verliezen. En volledige overgave aan de situatie kan leiden tot een passieve houding of een gevoel van onmacht of zinloosheid.

Door deze drie kanten continu met elkaar in gesprek te houden ga je op zoek naar een balans. Waarin jij en de ander zich voldoende gezien en gehoord voelen en die past binnen de situatie waar jullie je in bevinden.


Hoe weet je of je “open” bent?

Openheid biedt ruimte. Dus de vraag is: hoeveel ruimte bied jij? Zoek je ontwikkeling, dan moet er ruimte zijn voor beweging en groei. Zoek je veiligheid, dan moet er een ruimte ontstaan om dicht genoeg bij jezelf te blijven. Zoek je verbinding, dan wil je een ruimte creëren waarin je de ander kan ontmoeten.

Om in te schatten hoeveel ruimte jij biedt kan je jezelf een aantal vragen stellen:

- Blijft de situatie in beweging door mijn handelen, of stagneert de ontwikkeling? Is mijn (re)actie constructief of destructief: bouw ik op of breek ik af?

- Voel ik ruimte en energie in mezelf om te bewegen? Sta ik stil, of ben ik al ver voorbij mijn grenzen? Kan ik mezelf voor me zien in de situatie, welke positie neem ik in en wat zijn mijn mogelijkheden?

- Voelt de ander zich gezien en gehoord? Hoe reageert de ander op mij? Blijft de communicatie open?


www.aghora.nl



Aanraking en Contactmeditatie in Tantra

TantraPosted by Janne Thu, June 07, 2018 14:46:21

Tantra wordt tegenwoordig bijna gelijkgesteld aan bewuste vormen van aanraking en contactmeditaties. Op zich is dat niet zo gek als je kijkt naar de god-godin relaties in de mythologie of Tantrische tempelbeelden. Ook is in veel Tantrische stromingen de belichaming van het goddelijke een essentieel onderdeel van de bewustzijnsontwikkeling.
Een belangrijk aspect van onze ervaringen is het contact met de mensen om ons heen. Dit krijgt dus vaak veel aandacht in Tantra in de vorm van contactmeditaties. Eén van de krachtigste vormen om de fysieke werkelijkheid in en om ons heen te ervaren is via aanraking. Toch kom je dit in de klassieke teksten nauwelijks tegen. Daaruit kan je opmaken dat we allemaal een vertekend beeld hebben van wat Tantra is (en daar kan ik grotendeels ook in meegaan), maar het kan je ook aan het denken zetten over de waarde die aanraking blijkbaar heeft voor ons.

In onderstaande tekst ga ik in op een aantal vormen van contact in klassieke Tantra, wat daar de essentie van is en hoe dat te relateren is aan “moderne Tantra”. Om zo te komen tot een helderder beeld van de waarde van contactmeditaties en waarom je ze wel of niet Tantrisch zou kunnen noemen.

Welke vormen van contact vind je in de “klassieke” Tantra?

Beschrijvingen van contact tussen mensen kom je weinig tegen in Tantrische teksten. Het belangrijkste contact is dat tussen de guru en zijn leerling, hier speelt vaak een duidelijke machtsverhouding. Naast uitleg over filosofie etc. kan een guru op meer dan alleen een intellectuele manier kennis overdragen. Juist ook in meer directe vormen van contact vindt overdracht plaats van esoterische kennis. Daarbij kan je denken aan handoplegging, oogcontact, of het doorgeven van een mantra.

Daarnaast was een Tantrika vaak iemand met een huishouden en een partner. Het zijn mensen die in het leven staan en onderdeel uitmaken van de maatschappij. In mijn onderzoek ben ik nog weinig tegengekomen over hoe je als Tantrika met je partner zou moeten omgaan. In partnerrituelen die worden beschreven wordt soms juist benadrukt dat dit niet met de eigen partner moet, maar met iemand tegen wie je afkeer voelt. Dit om te laten zien dat je werkelijk het dualistische denken hebt overstegen.

De Tantrische mythologie en de vorm waarin teksten geschreven zijn biedt een duidelijke voedingsbodem voor ideeën over spiritualiteit op basis van contact. In mythologische verhalen worden godheden vaak in tweetallen afgebeeld en wordt er veel gesproken over de verhouding tussen Shiva en zijn partner(s). De mannelijke en vrouwelijke godheid vormen tegenpolen die elkaar creatief aanvullen en uit de eenheid die ze vormen vindt creatie plaats.

“in Saivism creation is explicitly sexual (except when Siva is portrayed as a yogin). As such, creation, existence and dissolution are alternately conceived as being the eternal dance or orgasm of Siva and Sakti. When creation is perceived as sexual, it is from the emission of a drop of Siva’s seed (bindu) into Sakti (who is the world) that all of being emanates.”
(David Gordon White, Kiss of the Yogini, p. 45)

Veel Tantrische teksten zijn opgesteld in de vorm van een dialoog tussen een god en godin waarin de één vraagt en de ander antwoordt. Hierin heb je eenzelfde machtsverhouding als tussen de guru en zijn leerling en wordt de esoterische kennis vooral in woorden overgebracht. Het zou interessant zijn om te onderzoeken of er ook andere vormen van kennisoverdracht tussen god/godin beschreven zijn.

Een andere vorm van “contact” die in de beoefening van Tantra voorkomt is consecratie. Het goddelijke wordt gevisualiseerd/geplaatst in een voorwerp, een beeld of afbeelding. Dit voorwerp wordt hierdoor geladen met goddelijke energie en de Tantrika zal het dan ook als een manifestatie van het goddelijke benaderen. Door op het goddelijke aspect van een extern voorwerp te mediteren kan de Tantrika in een staat van bewustzijn komen waarin hij zich identificeert met dit goddelijk bewustzijn.


Fysieke aanraking in klassieke Tantra

Een enkel ritueel bevat aanraking of contact tussen mensen als essentieel onderdeel van een meditatie. Dit zijn vrij strakke rituelen voor gevorderde Tantrika’s en je kan je afvragen of ze enige overeenkomsten hebben met de liefdevolle contactmeditaties van tegenwoordig. Toch kom je zo nu en dan ook de meer zintuiglijke/sensuele meditaties tegen. Zo wordt in de Svabodhodaya Manjari (8e-10e eeuw) een aantal zeer praktische meditaties beschreven. Ze zijn zo simpel als het proeven of ruiken van iets lekkers. Heel directe, zintuiglijke ervaringen, die zo bewust mogelijk beleefd worden.

In vers 38 en 39 wordt het genot wat ontstaat in intiem contact gebruikt als basis voor een meditatie:

“38. At the end of coitus, the adept should project his mind into the place between the navel and the sexual organ. When the love bliss dissolves, he becomes waveless in one instant.
39. The mind, rejoicing at the embrace of a friend or a relative returning from afar, full of bliss, comes to cessation in one instant.”

(vertaling door Rafaella Torella)

En twee verzen verder kom je zowaar het woord massage tegen: “41. […] by the anointing and massaging of the feet (padabhyangaparisvangat), one gets at the obstruction of his mind.”
Het Sanskriet woord ‘parisvanga’ wat normaal met aanraken of omhelzen wordt vertaald krijgt in deze context de betekenis van masseren. In vers 39 hier boven wordt hetzelfde woord ‘parisvanga’ gebruikt en vertaald met ‘embrace’.
In de klassieke periode bestaan er dus teksten die aanraking noemen als basis voor meditatie en bewustzijnsontwikkeling.

Wat is de essentie van contact in Tantra?

Er zijn dus verschillende momenten waarop contact van belang is. Het contact tussen de beoefenaar en een guru of godheid, het contact tussen verschillende godheden op transcendent niveau, en het contact wat er is met de wereld om je heen.
Het doel van deze contactvormen is het verruimen van het bewustzijn tot het punt van het ‘goddelijk bewustzijn’. Door het neerzetten van een dualiteit (mannelijk/vrouwelijk, transcendent/manifestatie, guru/leerling, ik/jij) en hierop te mediteren, wordt uiteindelijk gestreefd naar het samenvallen van subject (ik), object (de ander) en de zintuiglijke/cognitieve waarneming (je bewust zijn van..). Dus de leerling die in de ogen van de guru kijkt komt tot een punt waarop het bewustzijn van het ‘kijken naar’, samen valt met het bewustzijn van zichzelf en van de guru als de ander. Het samenbrengen van deze drie aspecten zorgt uiteindelijk voor een beleving die tegelijk holistisch als relationeel is.
Om tegelijkertijd je plaats in het geheel te zien, en je eigenheid te behouden is het nodig om niet volledig samen te vallen met het geheel. Wat wel kan is samenvallen met jouw unieke plaats in het geheel en van daaruit ook de rest te kennen. In verbinding met de ander, waarin je beiden je eigenheid behoudt, vind je de mogelijkheid om voorbij je eigen beperkte ervaring te gaan.

Welk contact wordt er in deze tijd als “Tantra” gezien?

Tegenwoordig gaat Tantra meestal over het verbeteren van relaties, bewust verbinden, je eigen grenzen en grootsheid voelen. En natuurlijk moet het even over seksualiteit gaan, want dat heeft niks met Tantra te maken, of juist wel.
Het relationele aspect wordt veel benadrukt, we zijn sociale wezens en ervaren de meeste groei wanneer we mensen om ons heen hebben om ons te spiegelen. Tantra wordt bijna synoniem voor ‘conscious relating’, en wordt vormgegeven in massages, dans, aanraking en contactmeditaties. Zoals hierboven beschreven zijn die vormen in meer of mindere mate ook terug te vinden in klassieke Tantra, maar is de essentie vergelijkbaar, kan je dezelfde aspecten van bewustzijnsontwikkeling herkennen?

Bestaat de “oorspronkelijke essentie” ook nu nog?

Voor de fundamentalist is het antwoord duidelijk: het staat niet in de teksten, dus het is geen Tantra. Aan de andere kant heb je mensen die roepen “alles is Tantra” onder het mom van “dan kan ik doen wat ik wil”. En er zal vast ergens een genuanceerde gulden middenweg zijn, een manier waarop je per situatie kan herkennen of die eerder genoemde essentie van Tantra op dat moment aanwezig is.
In ieder contact kom je overduidelijk de drie kanten tegen van jezelf, de ander, en een verbindende handeling (zintuiglijk waarnemen van de situatie). Ondanks dat niet iedere moderne oefening in een klassieke Tantrische tekst is uitgeschreven kan je ze daar onder bepaalde voorwaarden wel aan relateren. Meestal zit dat niet in de specifieke handeling, maar in de intentie en energie die erachter zit. Wordt er in een oefening naar gestreefd om deze drie kanten (jezelf, de ander, het waarnemen) met elkaar te verbinden? Wordt er gezocht naar een diepere en ruimere staat van bewustzijn? En wanneer er veel energie opgewekt wordt, is dat dan het doel, of wordt die energie een middel om je vooruit te helpen in je bewustzijnsontwikkeling?

Als voorbeeld neem ik graag een massage waarbij iemand vanuit de aanraking in een meditatieve staat komt. In die staat valt de vraag weg waar ik eindig en jij begint. Ook het voelen van de massage wordt onderdeel van dat ene moment van bewust aanwezig zijn. Die persoon komt vanuit het contact helemaal tot zijn kern en maakt van daaruit de verbinding met zijn omgeving.
In ‘Tantrische taal’ zou dat dus het oplossen van de geest zijn in de ervaring, het eenworden met het grotere bewustzijn, het samenvallen van de materie met het transcendente, etc.

Waar moderne en klassieke Tantra soms uit elkaar lopen is dit beoogde doel. In de klassieke Tantra is het uiteindelijke doel altijd het bereiken van een staat van verlichting binnen dit leven, een ervaring van complete innerlijke vrijheid terwijl je volledig meedraait in de wereld om je heen. In modernere vormen ligt de nadruk vaak op het verdiepen en verbeteren van je contacten, meer verbinding voelen met jezelf en de mensen om je heen. Een belangrijke stap richting die innerlijke vrijheid, maar die vrijheid hoeft niet per se je doel te zijn. Het lijkt dan vaak te stoppen bij het genieten van de ervaring op zichzelf, en daar kan klassieke Tantra een kader bieden om die ervaring in een bredere context te plaatsen en tot een staat van zijn te verheffen.

Waarom contactgerichte meditatie waardevol is

“Wie op aarde is gevallen, moet de aarde gebruiken om op te staan.” Deze zin raakt de kern van hoe er in Tantra tegen persoonlijke en spirituele ontwikkeling wordt aangekeken. De situatie waar je je in bevindt is de basis van waaruit we verder groeien. Dat geldt voor ieder persoon op ieder moment, maar ook groter gezien voor culturen en tradities. De Tantrika in India werd duizend jaar geleden op een andere aarde geworpen dan waar wij in 2018 in Nederland op rondlopen. De situatie is niet te vergelijken, maar dat is slechts minimaal relevant. De boodschap is namelijk: De situatie is er, het is aan jou hoe je die gebruikt.
Dus in de situatie waar wij ons in bevinden, waar er steeds meer gevoelige mensen rondlopen, waar we ons op sociaal gebied kunnen ontwikkelen zodat we bergen energie halen uit onze contacten. In die situatie zijn dat de middelen die we hebben, zit daar onze kracht.

De valkuil is dan wel dat we daar voor onszelf best een prettige situatie van kunnen maken en daarbij vergeten dat we ook nog op kunnen staan. We vallen op aarde, maar vinden dit zo fijn dat we lekker blijven liggen. Daarin biedt Tantra de mogelijkheid om zowel van het leven te genieten, als te blijven ontwikkelen naar innerlijke rust en vrijheid.

www.aghora.nl



De Tantrische Bourgondiër

TantraPosted by Janne Wed, June 06, 2018 10:01:42

Begin dit jaar werd ik voor de grap “De Tantrische Bourgondiër” genoemd. Vaak ben ik voorzichtig in het delen over hoe ik me met Tantra bezig houd en wat het voor mij betekent. Het lijkt me goed om daar nu wat woorden aan wijden en te delen hoe ik er op dit moment in sta. Maar vraag het me over een half jaar nog eens, dan heb ik vast veel nieuws te vertellen!

Mijn Zoektocht in Tantra
Al sinds ik me bewust met Tantra bezig houdt is het een zoektocht geweest naar mijn plaats binnen (of buiten?) deze traditie. Voor mij begon de zoektocht in de boeken, ik ging teksten lezen en werd geraakt door de theorie en filosofie die daaruit naar voren kwam. Ook al begreep ik soms niks van wat ik las, het bleef me fascineren.

Later kwamen hier mijn eigen “contactexperimenten” bij, oefeningen of rituelen waarin ik (vaak met een partner) een deel van het menselijk contact uitvergrootte om dit zo bewust mogelijk te ervaren. De link met Tantra legde ik pas later, want in de klassieke teksten die ik las kwamen dit soort oefeningen helemaal niet voor.

Omdat het aanbod aan Tantra in Nederland voor mij heel anders voelde dan dat wat ik in de teksten las, en omdat ik de praktische kant ervan zelf al in het dagelijks leven aan het integreren was, heb ik zelden een workshop of iets dergelijks in deze richting gevolgd. Ik bleef zoekende, maar kwam “mijn Tantra” hier maar moeilijk tegen.

In de cursussen die ik volgde begon ik in te zien dat het wel mogelijk is om een brug te slaan tussen de klassieke teksten en de moderne beoefening. Het wordt steeds helderder dat die verbinding er wel degelijk is, dat duizend jaar oude teksten vertaald kunnen worden naar deze tijd. En dat er binnen de huidige cultuur ruimte is voor (en een enorm verlangen naar) verdieping op basis van deze eeuwenoude traditie.

Dus nu sta ik op het punt waar ik die verbinding wil leggen, om de kennis die ik in mijn studie heb opgedaan, en de ervaringen die ik heb beleefd bij elkaar te brengen. En daarmee wordt ook mijn visie helder, een holistische visie waarin traditie en nieuwe ontwikkelingen samen gaan.


De Bourgondiër
Het Bourgondische leven is me vanuit drie verschillende ouders/opvoeders meegegeven, daar kon ik niet aan ontkomen. Tot ’s avonds laat samen genieten van goede wijn en lekker eten. Daarbij ook een hartelijkheid, iedereen is welkom, hoe vreemd je ook bent. De Tantra heb ik er zelf aan toegevoegd, al vraag ik me soms ook af hoeveel ik daar stiekem van heb overgeërfd.

Tantra
Tantra is een begrip wat veel verschillende vormen aangenomen heeft. Wanneer ik spreek over Tantra, dan bedoel ik een stroming binnen het Hindoeïsme die gericht is op (spirituele) groei en daarvoor alle aspecten van het leven inzet en omarmt. Iedere gebeurtenis of ervaring is deel van iets universeels en wanneer je je daar voldoende van bewust bent geeft iedere ervaring de mogelijkheid om te groeien. Ook ervaringen die binnen veel andere levensbeschouwingen als slecht, vervelend, of zondig worden beschouwd kunnen hiermee worden ingezet voor je eigen ontwikkeling.

Wie is de Tantrische Bourgondiër?
En waar zou ik mezelf, als Tantrische Bourgondiër, plaatsen in die wereld van Tantra. Het meest belangrijk voor mij is de persoonlijke ontwikkeling die ik doormaak en waarmee ik tot steeds diepere lagen in mijn bewustzijn kan zakken. Iets wat ik ook in een hutje op de hei zou kunnen vinden door dagen lang te mediteren en te leven op water en brood. Alleen wanneer ik dat zeg wordt die Bourgondiër opstandig, die wil delen en ervaren. Door je ontwikkeling te delen ontstaat er een creatieve energie die je alleen niet kan opwekken. Je gaat gemakkelijker en sneller nog dieper doordat je de creatieve krachten van jezelf en de ander samenbrengt. En naast dat het mij zelf helpt om te ontwikkelen kan ik ook de ander meenemen naar de diepere lagen in zichzelf.

Deze gedeelde groei, vanuit rust en bewustzijn, in contact met elkaar, ondertussen genietend van het leven, is wat mij een Tantrische Bourgondiër maakt.


www.aghora.nl





Compersie, Het gevoel van Medeliefde

Relaties en ContactPosted by Janne Mon, June 04, 2018 22:35:53
Half december, 2015. Esther en ik waren de uitdaging aangegaan om elkaar een maand lang niet aan te raken (een bijzonder proces van bewustwording waar ik later misschien nog eens over schrijf). Zij zit op de bank met een vriend en hij slaat een arm om haar heen, waarop hij tegen mij opmerkt “zo, dat moet nu wel extra moeilijk voor je zijn, nu jij haar niet mag aanraken”. En het enige wat ik kan denken is “wat fijn dat hij een arm om haar heen slaat, want ze wil zo graag geknuffeld worden en ik kan dat niet doen!”

Huh, wat was dat voor gevoel? Waar je een reactie van pijn of jaloezie zou kunnen verwachten voelde ik liefde en blijdschap. Ik voelde hoe fijn dit voor haar was en kon daar helemaal van meegenieten. Laatst ontdekte ik dat dit gevoel 'compersie' wordt genoemd, en Esther bedacht er het nog mooiere 'medeliefde' voor. Het oprecht kunnen meevoelen in de liefde van de ander, uit liefde voor de ander, zonder dat je daar zelf een belang bij hebt.

Eigenlijk is medeliefde heel normaal. Wanneer je een goede band hebt met iemand en diegene is ergens enthousiast over, dan deel je mee in die vreugde. Een vriendin die een mooi nieuw huis heeft, familieleden die een kind krijgen, iemand die enthousiast over een mooie reis vertelt. Vanuit empathie voel je mee met het geluk van de ander. Liefde voor iemand houdt (onder andere) in dat je die persoon gelukkig wilt zien, dus als zij/hij een gelukzalig moment ervaart maakt dat jouw liefde wakker.

Een ander gelukkig zien kan soms ook minder fijne gevoelens met zich meebrengen. Compersie wordt dan ook vaak tegenover jaloezie geplaatst. Ik zie ze echter zeker niet als tegenhangers, ze kunnen in mijn ogen goed tegelijkertijd bestaan. De compersie zal dan vaak wel overschreeuwd worden door de jaloezie. Op de relatie tussen pijn en medeliefde kom ik later in deze tekst nog terug.



De eerste keer dat ik bewust het gevoel van compersie ervaarde is jaren geleden. Ik zat in een gevoel van verliefdheid die niet beantwoord werd en was daarin op zoek naar een passende vorm van contact. Als “jonge vrijdenker” die ik was kon ik me toen al niet voorstellen dat ik haar ooit “van mij” zou willen maken, ook niet in een relatie. Toch deed het me pijn dat het contact niet de vorm aannam waar ik naar verlangde. In diezelfde periode overleed haar vader, en was er minder ruimte voor ons contact. Bij de crematie van haar vader zag ik hoe ze door haar vriend getroost werd. Dat creëerde in mij de welbekende discussie tussen hoofd en hart, maar dan net wat anders dan ik had verwacht. Mijn hoofd zei namelijk “nu hoor je jaloers te zijn, daar had jij willen zitten”. Mijn hart zei “wat fijn dat er iemand voor haar is, iemand bij wie ze steun vindt in deze tijd, waar ik dat niet kan bieden”.

Gelukkig lukte het mijn hart om mijn hoofd over te halen.

Liefde in medeliefde

In liefde voor iemand wil je dat hij/zij volledig zichzelf is, je wilt iemand ten diepste ontmoeten, de ander zien en zelf gezien worden. Puur, naakt, echt. Als je dit breed trekt naar alle vormen van contact dan is het belangrijk om in te kunnen voelen wat passend is binnen die verbinding. Zo zijn er andere dingen passend in de relatie met je moeder dan in die met je buurman, je geliefde, of een goede vriend. En wil je genoeg ruimte houden voor elkaars eigenheid, dan is het per contact en zelfs per moment verschillend wat er in jullie relatie ‘passend’ is. Soms leidt dat tot een zoektocht naar de balans tussen verlangens en grenzen.

Het voelen van medeliefde vraagt er dus om dat je steeds opnieuw contact maakt, jezelf laat zien en ook de ander durft te zien. Open en eerlijk, niet alleen vanuit het beeld wat je graag wilt (laten) zien. Alleen wanneer hier een zekere vrijheid in bestaat kan je beiden volledig tot je recht komen, kan je blijven groeien en ontwikkelen, en een relatie opbouwen in gelijkwaardigheid. Met vrijheid wil ik niet zeggen dat alles maar open en grenzeloos moet zijn. Juist om die vrijheid te kunnen hebben zijn eerlijke grenzen noodzakelijk. Grenzen die bepalen wie jij bent, wie de ander is, hoe jullie je tot elkaar verhouden en hoe jullie samen kunnen bewegen. Grenzeloosheid is geen ideaal in liefde, juist in het eren van elkaars grenzen leer je elkaar echt te zien. (Later meer over grenzen)

Het voelen van medeliefde is het makkelijkst wanneer je vrede hebt met wie je zelf bent, wie de ander is, en hoe de situatie is op dat moment.

Compersie en empathie

De empathie die de basis vormt voor medeliefde is dus niet alleen het invoelen van de ander, maar ook het invoelen van de situatie, en van jezelf. Het kunnen voelen “ja, dit klopt!” en daarvan kunnen genieten. Empathie spreekt je aan op je inlevingsvermogen, op je verbeelding. Door echt mee te voelen met wat de ander voelt verruim je ook je eigen ervaring. Je beleeft iets wat je zonder die ander niet zou kunnen beleven. Door dit met elkaar te delen wordt je bewustzijn verruimd en je leven verrijkt.

Een valkuil van empathie is dat je jouw kant van het verhaal vergeet of minder belangrijk maakt en jezelf verliest in de ander of de situatie. Blijf dus ook in eerlijk en open contact met jezelf, en als iets echt niet goed voelt, dan voelt het niet goed. Hoe mooi het plaatje ook is, of hoe graag je ook zou willen dat het goed voelde. Zeker als het gaat om relaties en openheid is het goed om jezelf niet in een gevoel van compersie te verliezen. Ook hier geldt: grenzen zijn er niet voor niks.

Pijn in medeliefde

Wanneer het gaat om compersie binnen een (liefdes)relatie kom je vanzelf ooit in de situatie dat je partner een fijn contact met een ander heeft, misschien zelfs een vorm van contact die jij mist in jullie relatie. Medeliefde voelen als je partner een fijne baan vindt is goed te doen, wanneer er een ander persoon bij komt kijken wordt het blijkbaar al snel moeilijker. Dit kan een pijn losmaken van angst of onvervuld verlangen. En dan rijst de vraag of pijn en medeliefde samen kunnen gaan.


Hier wil ik tegen een veelvoorkomende opvatting ingaan door te stellen dat pijn en liefde NIET met elkaar verbonden zijn. Het idee dat pijn of jaloezie een graadmeter zou zijn voor liefde is alleen maar verwarrend. Wel is er een verbinding in die zin dat je vanuit liefde bereid kan zijn om meer pijn te dragen. Het lijkt me dus noodzakelijk om voor jezelf een helder onderscheid te hebben tussen de verschillende gevoelens die op een bepaald moment spelen. Dat kan je helpen (als je wilt) om te werken aan die pijn, en meer liefde te ervaren.

Het kan een verwarrende ervaring zijn wanneer een geliefde iets prettigs meemaakt en jij voelt daar pijn of jaloezie bij. Hoe kan dat wanneer je alleen maar wilt dat hij/zij gelukkig is? Waar is op dat moment je gevoel van medeliefde? Compersie is een vrij stil gevoel, het ontspant je en zet je hart open. Pijn is dwingender, het schreeuwt en vraagt om direct handelen. Deze twee kunnen dus heel goed naast elkaar bestaan, alleen dan zal in de meeste gevallen de pijn de compersie overschreeuwen.

De kunst is om het onderscheid tussen de verschillende gevoelens te blijven ervaren wanneer je zowel pijn als medeliefde voelt. De pijn die vraagt om actie, die gevoeld móet worden. Die je iets kan vertellen over jouw grenzen, verlangens, of je meer bewust maakt van jezelf. Daarnaast, in stilte, de (mede)liefde, die er gewoon is zonder om aandacht te vragen. De pijn als uitschieters die steeds opnieuw opkomen en weer tot rust gebracht moeten worden. De medeliefde als een stille stroom die rustig onder de oppervlakte voortkabbelt.


De subtiliteit van medeliefde

Je kan twee wegen bewandelen om hier je weg in te vinden. De ene loopt van pijn naar liefde. De andere begint en eindigt bij liefde, maar wordt steeds subtieler. Optie één: Ga door de pijn heen, verwerk alle problemen die je hebt, of probeer deze situaties te vermijden (dit zou ik zelf niet aanraden). Of (optie twee) leer om op een subtieler niveau te voelen totdat je steeds meer (hoe heftig alle andere emoties ook zijn) die kabbelende stroom van liefde voelt.

Om al je problemen te verwerken is nogal een uitdaging, je bent dan misschien je hele leven bezig met het zoeken en oplossen van problemen waarna er weinig tijd meer overblijft om daadwerkelijk het leven te ervaren. In het subtiele voelen zal je gevoelens van pijn niet weghalen, maar maak je ze wel zachter. Door contact te kunnen maken met je innerlijke rust word je niet door pijn overdonderd en kan je ook in moeilijke situaties medeliefde blijven voelen.



Het kunnen ervaren van medeliefde hangt dus af van een aantal factoren. In hoeverre heb je vrede met jezelf (inclusief grenzen en “negatieve” emoties)? Durf je de ander werkelijk te zien zoals hij/zij is? Voel je aan wat er past binnen het moment, en kan je invoelen in de ander? En, wanneer er ook heftigere emoties meespelen, hoe subtiel kan je voelen?

www.aghora.nl